Pieter van Deursen over het verantwoordingsorgaan

Sinds ruim een maand maakt Pieter van Deursen deel uit van het verantwoordingsorgaan van Pensioenfonds Robeco. Hij heeft merkbaar plezier in zijn nieuwe rol, die bestaat uit een mix van adviseren, beoordelen en kritisch meedenken. Zijn instap komt voorbij op een ideaal moment. Pieter kan zijn ervaring binnen Robeco combineren met een helder pensioeninzicht, dat voor hemzelf ook steeds dichterbij komt. “Naarmate je ouder wordt, wordt dat steeds belangrijker. Je wilt het goed geregeld hebben.”

Wat doet het verantwoordingsorgaan (kortweg VO) precies? Na een kleine minuut aandachtig nadenken: “Je zou het VO kunnen zien als de aandeelhoudersvergadering van het pensioenfonds. De sociale partners, concreet de werkgever en de OR, bepalen de inhoud van de pensioenregeling. Het VO beoordeelt de keuzes die het fonds maakt bij de uitvoering van de regeling. De naam zegt het al. Feitelijk legt het bestuur verantwoording af aan het verantwoordingsorgaan”, concludeert Pieter.

Keuzes en de gang van zaken op waarde schatten

Het VO denkt mee over uiteenlopende onderwerpen. Als voorbeelden noemt Pieter de inrichting van het pensioenfonds en de samenwerking met externe partijen die voor het fonds werken. En natuurlijk is op dit moment de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel niet weg te denken van de agenda. Wat is hier de rol van het VO? “We kijken naar de gevolgen van de keuzes die het pensioenfonds maakt. En naar de manier waarop de transitie wordt uitgevoerd. Bijvoorbeeld of de keuzes ertoe leiden dat het pensioengeld binnen de geldende regels evenwichtig wordt verdeeld over werknemers, gepensioneerden en slapers: de voormalige medewerkers die nog pensioen bij het fonds hebben staan.”

Op de stoel van de – toekomstige – gepensioneerden

Niet zelf aan het stuur zitten, maar wel kritisch meekijken en beoordelen. Dat is de essentie van het verantwoordingsorgaan. Waar de Raad van Toezicht toeziet op de kwaliteit van de uitvoering en niet zozeer kijkt naar de gemaakte keuzes, toetst het VO wel of het bestuur de juiste keuzes maakt en de belangen van de verschillende stakeholders op een evenwichtige manier afweegt. Het VO zit op de stoel van de mensen voor wie het pensioenfonds uiteindelijk in het leven is geroepen. Of zoals Pieter het met gevoel voor beeldspraak formuleert: “Het VO houdt het bestuur op een constructieve manier een spiegel voor. Zijn we op de goede weg? Zijn belangen voldoende afgewogen? En zijn de voorgenomen keuzes in het juiste evenwicht?”

Met zes verschillende stemmen naar het gezamenlijke belang

Het VO bestaat uit zes leden: twee namens de werknemers, twee namens de gepensioneerden en twee namens de werkgever. Pieter vertegenwoordigt de werknemers, maar een gezonde dosis nuancering is volgens hem wel op zijn plek. “Ik hoop, of ik ga ervan uit, dat ik ieders belangen behartig”, zegt hij. “Want uiteindelijk gaat het om alle stakeholders: werkgever, werknemers, gepensioneerden én voormalige medewerkers. Die verschillende perspectieven moeten we als leden samen meenemen om tot een goed oordeel te komen. Dat gaat altijd in harmonie en vanuit een constructieve basis. Het is geen politiek tussen de verschillende bloedgroepen binnen het verantwoordingsorgaan.”

Die houding typeert ook de relatie met het bestuur. Kritiek mag er zijn – moet er zelfs zijn – maar wel met het doel om samen beslissingen beter te maken. “Laat duidelijk zijn dat we niet overal ja op knikken”, zegt hij. “Juist door opbouwend kritisch te zijn, kun je dingen beter maken. Dat kan ook prima in harmonie, door niet in wij-zij te denken.”

Spanning en een gevoel van voldoening

Voor Pieter is de VO-omgeving nog betrekkelijk nieuw. Toen binnen het verantwoordingsorgaan een positie vrijkwam, besloot hij zich kandidaat te stellen. Hij was een van vijf gegadigden. Na gesprekken en een interne verkiezing rolde zijn naam als voorkeur uit de bus. “Ik vond die verkiezing best spannend,” onthult hij een tikje beschroomd: “Kandidaat zijn betekent toch ook dat je jezelf binnen de organisatie zichtbaar maakt.” Het doet hem veel dat collega’s voor hem kozen. “Als je iets doet omdat je het leuk vindt, omdat je daar zin in hebt en het idee hebt dat je toegevoegde waarde hebt en je wordt gekozen, dan voelt dat echt goed.”

Wat werkt wel, wat werkt niet?

Pieter voegt ervaring toe aan het VO, kennis van de organisatie en affiniteit met de praktijk. Hij loopt al langer mee binnen Robeco en heeft in verschillende trajecten gezien hoe processen werken – en soms ook hoe ze níét werken. Die ervaring kan volgens hem goed van pas komen bij het meedenken met vraagstukken binnen het pensioenfonds. Een voorbeeld? “Neem de afhankelijkheid van service providers van een pensioenfonds die IT-veranderingen moet doorvoeren en IT implementatietrajecten van service providers rond beleggingsfondsen. De inhoud verschilt, maar de processen erachter hebben overeenkomsten. Wat werkt wel, wat werkt niet in de relatie met deze service providers? Wat zijn knoppen waar je aan kunt draaien?” Het VO levert Pieter ook iets op. Het pensioenlandschap is specialistisch en is met de Wet toekomst pensioenen volop in beweging. Daar gaat zijn vuurtje naar hartenlust van branden: “Ik vind het razend interessant en leuk om die kennis op te doen.

Met het klimmen van de jaren dichter op het pensioen

Pieter is 53 jaar: “Pensioen is niet per se iets waar ik per direct naar uitkijk”, zegt hij lachend. Maar, kan hij alleen maar beamen, het komt intussen wel stapvoets dichterbij: “Als je dertig bent duurt het nog minimaal 37 jaar tot je pensioen. Ben je 53, dan is dat minimaal veertien jaar.” De stip op de horizon komt dichterbij en daarmee groeit ook het besef dat je het pensioen goed op orde moet hebben. Heeft dat invloed op zijn inbreng in het VO? “Nee, dat kan natuurlijk niet. Mijn persoonlijke pensioenwensen laat ik thuis. Als ik mijn inbreng zou moeten benoemen, zit dat veel meer in mijn manier van werken: luisteren, samenwerken, verschillende gezichtspunten naast elkaar leggen en vanuit ervaring proberen iets toe te voegen.” Hij geniet van de samenwerking met voormalige Robeco-collega’s die inmiddels met pensioen zijn: “Ronduit heerlijk! Schrijf dat maar rustig op.”

Misschien vat die jubelkreet zijn kijk op het verantwoordingsorgaan wel het beste samen. Verschillende ervaringen en belangen bij elkaar brengen. Kritisch waar nodig, constructief waar het kan. Keuzes rond het pensioen waar mogelijk beter maken: “Zonder dat je primair enkel en alleen namens één van de partijen spreekt.”